Starożytny Rzym



  • Strona główna
  • Imperium Rzymskie
  • Republika
  • Historia Rzymu
  • Remus i Romulus
  • Mitologia rzymska
  • Bogowie Rzymscy
  • Chrześcijaństwo
  • Prawo rzymskie
  • Architektura
  • Koloseum
  • Pompeje
  • Juliusz Cezar
  • Śmierć Cezara
  • Marek Antoniusz
  • Sztuka
  • J. C. Szekspira
  • Wojny z Kartaginą
  • Wojny w Galii
  • Społeczeństwo
  • Życie codzienne
  • Historycy
  • Transport i drogi
  • Monety Rzymskie
  • Wirtualna wycieczka

  • Potrzebujesz gotowca?
    Pomagają w pracy domowej
    Na luzie
    Dobierz zestaw


    Sztuka rzymian

    Terminem sztuki starożytnego Rzymu określa się zazwyczaj sztukę tworzoną w Rzymie i nie wykazującą żadnych ścisłych związków kulturowych z sztuką rodzimą konkretnego rejonu pozostającego pod panowaniem imperium, powstałą w okresie od VI wieku p. n. e. do końca IV wieku, czyli momentu podziału cesarstwa na wschodnie i zachodnie.

    Sztuka Etruska

    Najstarszy okres rozwoju sztuki starożytnego Rzymu związany jest z panowaniem królów etruskich. Okres rozkwitu tej sztuki trwał do najazdu Galów na Rzym w 390 p. n. e.

    Rzymianie przejęli od Etrusków wiele umiejętności związanych z architekturą oraz technikę odlewania rzeźb w brązie. Posągi pochodzące z tego okresu były naturalnej wielkości statuami bohaterów, przywódców ubranych w togi lub zbroje. Posągi bogów wykonywane były w podobnym stylu, ale jako materiału używano wypalanej gliny.

    Malarstwo stanowiły głównie pejzaże, przedstawiające podbite miasta, które malowane były na planszach niesionych podczas pochodów triumfalnych.

    Wpływ Grecki na sztukę rzymską

    Znaczny rozwój sztuki rzymskiej nastąpił po podboju Grecji, kiedy to do stolicy Cesarstwa napłynęła spora ilość dzieł sztuki z tamtego obszaru. Sztuka rzymska narodziła się wtedy po raz drugi, tym razem pod wpływem zwyciężonych.

    Rzymskie rzemiosło

    Również pod wpływem wzorców greckich, rozwijało się rzemiosło rzymskie. Wyrób naczyń z gliny i srebra związany był przede wszystkim z zapotrzebowaniem dworu, szczególny rozkwit tych dziedzin sztuki nastąpił za czasów sprawowania rządów przez Augusta i Tyberiusza. Naczynia zdobiono reliefowym wzorem o motywach mitologicznych i historycznych.

    Srebrne naczynia wykonywane były z podwójnej cienkiej blachy. Wewnętrzna część była gładka a zewnętrzną zdobił wytłaczany wzór.

    W Rzymie najpopularniejsze były naczynia gliniane. Naczynia, kielichy, miski, talerze, zdobione były wypukłymi wzorami roślinnymi lub figuralnymi o tematyce mitologicznej. Wzory wyciskane były na matrycach o wklęsłych wzorach na kole garncarskim. Była to tzw. ceramika aretyńska.

    Również w prowincjonalnych ośrodkach produkowano wyroby ceramiczne. Różniły się one od ceramiki aretyńskiej rodzajem gliny i technologią wykonania. Wyroby te znane są jako terra sigillata, od stempli firmowych warsztatów, którymi były sygnowane.

    Malarstwo rzymskie

    Malarstwo okresu cesarstwa jest właściwie nieznane. Zachowały się nieliczne przykłady fresków z II wieku wykonanych w grobowcach oraz kilka przykładów z III wieku zdobień wnętrz mieszkalnych odnalezionych w Rzymie i Ostii. Na tej podstawie można stwierdzić, że panowały dwa style: iluzjonistyczny i późnorzymski. Pierwszy to obrazy postaci z pejzażem lub elementami architektonicznymi w tle. Drugi styl reprezentowany jest przez malarstwo figuralne na neutralnym tle w obramowanych czerwonymi pasami polach.

    Architektura Rzymu

    Architektura starożytnego Rzymu była początkowo związana tylko z Rzymem, później, co było efektem licznych podbojów, jej zasięg ogarnął prawie całą Europę Zachodnią, Bałkany, Grecję, Azję Mniejszą, Syrię, Palestyną i Afrykę Północną.

    Architektura rzymska ukształtowała się w znacznej mierze pod wpływem architektury hellenistycznej i architektury etruskiej. Pierwsze rzymskie świątynie powstały podczas panowania etruskich królów. Wtedy Rzymianie nauczyli się odlewać brąz, wypalać terakotę, poznali konstrukcje łukowe i sklepienia.

    Wpływom greckim Rzymianie zawdzięczają porządek koryncki. Natomiast sami wykształcili porządek kompozytowy. Rzymianie wynaleźli również cement, który produkowali z wapna i popiołów wulkanicznych, wody i drobnych kamieni. Pozwoliło im to na opanowanie techniki wyrobu zapraw i tynków. Opanowana w II wieku p. n. e. umiejętność wypalania cegły przyczyniła się do przełomu w sztuce rzymskiej.

    Z tego okresu zachowały się drogi i akwedukty, urządzenia kanalizacyjne, mosty, budowle użyteczności publicznej: kuria, bazylika, termy, cyrki. Przykładem budownictwa sakralnego była niezachowana świątynia Jowisza Najlepszego Największego, zbudowana w porządku toskańskim.

    Okres republiki, to rozwój urbanistyki i architektury. Miasta otaczano murami obronnymi z bramami, wieżami, rozbudowano akwedukty i system kanalizacyjny. Przebudowano Rzym. Wzdłuż dróg powstawały nekropolie. Powstały mauzolea np. Mauzoleum Hadriana, katakumby. Budowano okazałe pałace. Powszechniejsze stało się stosowanie kopuł. Budowle powszechnego użytku też przybrały monumentalne rozmiary np. amfiteatr Koloseum, teatry, termy Karakalli. Zaczęły powstawać łuki triumfalne. Na podbitych terenach zakładano stałe obozy wojskowe, które dały początek licznym miastom.

    Rzeźba rzymska

    Rzeźba rzymska, rodziła się dwukrotnie. Pierwszy okres to wpływy etruskie a drugi, to czas związany z przejęciem wielu cennych dzieł greckich po podbojach dokonanych w II wieku p. n. e.

    Początki rozwoju rzeźby rzymskiej przyjmowane są zazwyczaj na koniec II wieku p. n. e. Wytworzone zostały na zapotrzebowanie możnych kolekcjonujących dzieła sztuki. Dla zaspokojenia stale rosnącego popytu zaczęto wytwarzać kopie mniej lub bardziej wiernie oddające pierwowzory. Początkowo kopie powstawały w warsztatach greckich, później w różnych miastach Azji Mniejszej, w końcu także w samej Italii, szczególnie po odkryciu dużych złóż marmuru w Carrarze.

    Kopiowano także posągi oraz tworzono z nich całe grupy wzorowane często na pojedynczych postaciach. Rzeźby te służyły przede wszystkim do dekoracji wnętrz i ogrodów.

    Z wzorowania się na greckiej rzeźbie sakralnej, powstała rzeźba dekoracyjna o tematyce mitologicznej. Kopiści na ogół nie podpisywali swoich dzieł.

    Równolegle do działalności kopistów rozwijały się dwa inne nurty tematyki rzeźbiarskiej: portret oraz relief historyczny.

    Twoja wyszukiwarka

    Relief historyczny

    Początki rozwoju płaskorzeźby o tematyce historycznej datowane są na przełom II i I wieku p. n. e. Przedstawienia utrwalały wydarzenia, które faktycznie rozegrały się w niedalekiej przeszłości. Twórcy starali się wiernie oddać postacie występujących osób, ich ubiór, broń, sprzęty oraz otoczenie. Postacie przedstawiano w sposób wieloplanowy. Stąd rozwijały się główne cechy rzeźby rzymskiej, takie jak: wierność faktom (historycyzm), narracyjność i iluzjonizm.

    Pewnym zaprzeczeniem historycyzmu było umieszczanie, często na pierwszym planie, postaci bóstw. Pełniły one rolę propagandową przekonując oglądających dzieło o słuszności dokonań i udzielanym poparciu dla osób podejmujących przedstawiane dokonania. Szczególną rolę propagandową relief historyczny zaczął pełnić z objęciem władzy przez Oktawiana Augusta. Sposób ukazywania cesarza i jego rodziny miał przyczynić się do uzasadnienia skupienia władzy w jego rękach oraz w przyszłości pozwolić na jej przekazanie swoim następcą. Stąd eksponowanie jego zasług oraz próba tworzenia legendy o boskim pochodzeniu jego rodu.

    Za czasów panowania Flawiuszów relief stał się bardziej malowniczy. Rzeźbiarze różnymi technikami dążyli do uzyskania bogatej gry światłocienia i iluzji głębi obrazu. Za czasów Trajana płaskorzeźba powróciła do wzorów klasycznych czerpiąc z bogatych wzorów sztuki greckiej. Płaskorzeźby o tematyce historycznej najczęściej były eksponowane na budowlach, pomnikach stawianych w miejscach publicznych.

    Portret rzymski

    Portret rzymski obejmuje dwie grupy rzeźb. Pierwsza z nich, to przedstawienia całych postaci, stawiane dla uczczenia ludzi zasłużonych dla kraju. Odlewy wykonywano w brązie i stawiano je na placach miejskich zwłaszcza na Forum Romanum. Później pojawiły się posągi wykonane z kamienia. W ten sposób wykonywano portrety postaci historycznych i legendarnych, a także osób współczesnych twórcom. Ogólnie przedstawiane postacie, mimo tego, że były podobne do pierwowzorów, w dużym stopniu był idealizowane.

    Drugą grupą portretową były popiersia. Ich forma zmieniała się w ciągu dziejów od głowy z wycinkiem szyi do rzeźby rozciągającej się na znaczną część tułowia.

    Genezę powstania tego gatunku rzeźb wyprowadza się z rzymskiego obyczaju zdejmowania woskowych masek pośmiertnych, które z czasem zaczęto kopiować w kamieniu. Maski były wystawiane podczas pogrzebów a następnie eksponowane w domach. Wielkość takiej „kolekcji” świadczyła o starożytności rodu. Przywilej zdejmowania masek i tworzenie galerii przodków było dozwolone tylko dla wyższych rangą urzędników państwowych. Pozostali, często zamożni obywatele, niejednokrotnie wywodzący się z rodzin wyzwoleńców, nie mieli takich możliwości.

    Portrety ich w formie popiersia stawiane były w rzymskich nekropolach. Cechą charakterystyczną tych figur, podobnie jak portretów wykonywanych na podstawie masek pośmiertnych, jest realizm postaci, wierność rysom nawet z pewnym przejaskrawieniem mankamentów urody.

    Twoja wyszukiwarka

    Źródła

    - Rzym i cywilizacja klasyczna na zachodzie, Ilustrowana historia świata tom III, Jon M. Roberts, wyd. Świat Książki, Warszawa 1999
    - Ilustrowana Historia Świata pod redakcją Geoffreya Markera, wyd. Świat Książki, Warszawa 1995
    5-2011-10-23


     


    Zobacz także:
    Starożytna Grecja
    Starożytny Egipt
    Potrzebujesz gotowca?
    Pomagają w pracy domowej
    Na luzie
    Dobierz zestaw